• 1997 sonu itibariyla 100,000,000'u askin insanin kendi arasinda etkilestigi, bilgi degis-tokumu yapabildigi ve kendi yazisiz kurallari olan büyük bir topluluktur. Bu, internetin sosyal yönüdür.
• Pek çok yararli bilginin bir tusa basmak kadar yakin oldugu dev bir kütüphanedir.
• 1997 sonu itibariyla, 20,000,000'u askin bilgisayarin bagli oldugu çok büyük bir bilgisayar ve iletisim agidir.
• Kisilerin degisik konularda fikirlerini serbestçe söyleyebilecekleri ortamlar barindiran bir demokrasi platformudur.
• Evden alis-veris, bankacilik hizmetleri, radyo-televizyon yayinlari, günlük gazete servisleri vb gibi uygulamalari ile aslinda Internet ayni zamanda bir hayat kolaylastiricidir.

Tüm bu tanimlarin arakesitinde yer alan ise "Bilgiye Ulasim ve Onu Paylasim, sonrasinda da elde edilen bilgiyi kullanim" dir.

Sonuç olarak, Internet, önümüzdeki yillarda üretilecek bilgilerin dolasim sistemidir. Ticari boyutunun da ortaya çikmasiyla yasamla daha çok iç içe geçmeye baslamistir. Internet farkli bir ortam, farkli bir uzay. Kendi, yazili olmayan, kurallari olan; kendi toplumu olan bambaska bir uzay. Klasik yasama biçimlerini, deger yargilarini degistiren; hayatimiza yeni kavramlar, yeni ugraslar getiren bir sey. Hayatimizi etkiliyor. Hem de çok fazla bir biçimde.

Internet'in etkilerini görmek ve onu hissetmek sanirim çok daha kolay. Hayatimizda normal sartlarda yaptiklarimizi göz önüne getirelim ve Internet'in bunlari nasil degistirdigini; bunlara nasil yeni anlamlar yükledigini gözlemleyelim. Belki bazilarimiz için daha az (ye da hiç), bazilarimiz için daha çok (ye da asiri çok) etkilenmeler olacaktir. Ancak gerçek olan, önümüzdeki yillarda (2000'e girerken) Internet olgusu her yönüyle bizimle olacak ve hayatimizda onunla ilintili pek çok sey yapiyor olacagiz (Ag üzerinden alisverisler, uçak/tren rezervasyonlari, günlük gazetelere erisim, bilimsel dergileri okumak gibi.)

Domain internette yer almanin kimligi ve bu kimligin "Alan Adi" dir. Internette yer almak için bas vurdugunuzda size bir Internet protokol numarasi verilir. Buna IP Adres (Internet Protokol adres) denilmektedir. Internetteki her bilgisayarin bir IP adresi vardir. Bilgisayarlar arasi baglanti IP adresi üzerinden yapilir. IP adresi 3 tane nokta ile birbirinden ayrilmis numaralardan olusmaktadir. Domain-Alan Adi- ise bu numaranin sadece bir görüntüsüdür. Yani Siz browserinizin adres çubuguna IP numaralarini yazmak yerine IP numaralarinin kodlandigi domainleri yazarak istediginiz siteye ulasirsiniz. Kisaca özetlemek gerekirse domain IP adreslerinin harfler seklinde kodlanmasidir.Alan adinizin uygun, kolay ve hatirlanabilir olmasi önemlidir.

En basit arama motorlari, ziyaretçiler tarafindan gönderilen baslik, açiklama, anahtar kelime ve benzeri bilgiler arasinda arama yapar ve sonuçlar gösterir.

Bu arama motorlari sitenizde degisiklik oldugunda bu degisikligi takip edemezler, arama sonuçlarinda bu kelimeler arandiginda sizin sitenizi sonuçlar arasinda gösteremezler.

Hemen hemen tüm Türkçe arama motorlari ve diger küçük bölgesel arama motorlari bu basit sekilde çalisirlar.

Bu basit arama motorlarina kayit yapmak, kayitli sitelerin çoklugu, algoritma kullanmamalari ve otomatik güncellenmemeleri sebebi ile yararsizdir.

Google ve Yahoo gibi gelismis arama motorlari ise sitenizin önemine göre degisen araliklar ile sitenizi ziyaret ederek, tüm sayfalariniz için güncel sonuçlar gösterir.

Sonuçlarin güncelligi sebebi ile gelismis arama motorlari büyük oranda tercih edilmektedir ve hemen hemen tüm Internet kullanicilari gelismis arama motorlarini kullanmaktadir.

Teknik olarak Band genisligi, bir iletisim ortaminin tasiyabilecegi bilgi miktarini gösteren bir ölçüdür. Söz gelimi, ses iletimi için band genisligi, iletilebilen en yüksek ve en düsük frekanslar arasindaki farktir (Hertz). Bilgisayarlar arasi haberlesme için de benzer sekilde, band genisligi, saniyede iletilen bit sayisi ile verilir.

Internet'teki bilgi iletim hizlari çesitlilik gösterir. Bilgisayarlari ve degisik aglari birbirine baglayan hatlar, kablo (çogunlukla fiber optik), uydu ya da radyo link (yakin birimler için) baglantili olabilir. Internette hat hizi, saniyede iletilen "bit" sayisi ile (bps, bit/san) ölçülür. Söz gelimi, 64 kilobit/saniye hizindaki bir hat saniyede 64kbit=65556 bit iletebilir. Bu da, ideal sartlarda, yaklasik 8 kilobyte/saniye hizina denk gelmektedir. Söz gelimi, böyle bir hat ile, tam kapasite kullaniminda, 1 Megabyte'lik bir dosya yaklasik 2 dakikada iletilecektir. Bir birimin, baglantilarinda kullanabilecegi en fazla hiza "Band Genisligi" denir. 64kbit/saniye bant genisligi olan bir hatti ayni anda 10 birime kullandirirsak, buna göre hizimiz, en fazla hizin ortalama %10'una kadar düser.

Günümüzde baglanti hizlari 9.6kbit/saniyelerden (modem baglantisi) 100Megabit/saniyelere kadar genis bir aralikta degismektedir. Yurt disindaki baglantilarda, tipik hizlar, yaklasik 5-10 Mega bit/saniyeler mertebesinde iken, bu oran ülkemiz için, 64Kbit/san-2Mbit/saniyeler mertebesindedir.

56 K Line: Saniyede 56.000 bit tasiyabilen telefon hatti (leased-line). Bu hizda 1 MB dosya yaklasik olarak 3 dakikada gelir.

Applet: HTML sayfasinin içine gömülebilen küçük java programidir.

ARPANet: (Advanced Research Projects Agency Network) 60 larin sonu 70 lerin basinda Amerika Savunma Bakanligi tarafindan, olabilecek bir nükleer savasta ayakta kalabilecek WAN projesi. Internet in olusmasindaki temel tas.

Backbone: Network üzerindeki temel geçis yollarini (pathway) olusturan yüksek hizli hat ve baglantilarinin olusturdugu yapi. (Omurga)

Bandwidth: Bir baglantidan yollayabileceginiz bilgi miktari.

Baud: Genel kullanim olarak bir modemin bir saniyede ne kadar bit alip verebileceginin göstergesidir.

Bit: (Binary DigIT) 2 lik düzendeki basamak sayisi. Yani 1 yada 0. Kompüterize edilebilen en küçük veri birimi.

Bps: (Bits-Per-Second) 2 baglanti noktasi arasinda verinin ne kadar hizli transfer edildiginin göstergesi. Örnegin bir 28.800 Bps modem saniyede 28.800 bit transfer edebilir.

Browser: (Su anda bu sayfayi okumak için kullanmakta oldugunuz program.

Byte: Tek bir karakteri temsil eden Bit kümesi. Genellikle 1 byte 8 bit den olusur. (Ölçüme bagli olarak daha fazla da olabilir)

Certificate Authority: SSL baglantilarda kullanilan Güvenlik Sertifikalari (Security Certificates) ni saglayan otorite.

CGI: (Common Gateway Interface) - Server daki programlarin birbirleri ile iletisim kurmalarini ya da diger programlarin Web Server ile nasil iletisim kuracaklarini belirleyen kurallar seti. Genellikle web server dan data yi alan ve bu data ile küçük islemler yerine getiren (forma yazilan bilgileri e-mail olarak atmak gibi) küçük programlardir.

Client: Bir server ya da baska bir bilgisayar ile baglanti kurup veri alis-verisinde bulunulmasini saglayan yazilim.

Cookie: Internet te en çok kullanilan anlamiyla, Web Server tarafindan Web Browser a gönderilen, Browser tarafindan save edildikten sonra Server dan yapilan ek istemler sirasinda tekrar server a gönderilen bilgidir. Cookie ler login yada registration bilgileri, alisveris karti vs. gibi bilgileri içerebilirler.

Ethernet: LAN daki aglama (networking) islemleri için kullanilan oldukça yaygin bir metod. Ortalama hizi yaklasik olarak 10.000.000 bps dir.

Fire Wall: Bir LAN'i (Local Area Network) güvenlik amaciyla 2 yada daha fazla parçaya bölen yazilim ve donanim kombinasyonudur.

FTP: (File Transfer Protocol) Internet sitelerinden dosya alisverisinde bulunabilmek için kullanilan protokol.

IP Number: Internet üzerindeki her bir makinaya ozel, noktalarla birbirinden ayrilan 4 kisimdan olusan sayi. 195.142.130.1 gibi.

IRC: (Internet Relay Chat) Internet üzerinde çok kullanicili sohbet ortamlari.

ISDN: (Integrated Services Digital Network) 128.000 bps hizindaki özel telefon hatti. (Normal hatlarin hizi 56.000 - 64.000 bps dir).

Mailing List: Kullanicinin tek bir adrese mesaj göndererek, üye olan kullanicilara bu mesajin dagilmasini saglayan mesajlasma sistemi.

Network: Kaynaklarini paylasmak için birbirine baglanmis 2 veya daha fazla bilgisayarin olusturdugu yapi.

NIC: (Networked Information Center) - Bir network için bilgilerin tutuldugu birime denir. En meshuru domain isimlerinin kaydinin yapildigi InterNIC dir. NIC (Network Interface Card) network kartlarina da bu isim verilir.

POP: (Point of Presence veya Post Office Protocol) Point of Presence anlaminda network un baglanilabilecek bir noktasinin bulundugu sehir yada lokasyon. Örnegin ISP niz Ankara'dan sonra Istanbul'da bir POP açiyoruz derse, Istanbul'dan Ankara'daki merkeze bagli olan ve Istanbul'lularin dial-up olarak sehiriçi arayarak baglanabilecekleri bir Istanbul subesi açiyor demektir. Post Office Protocol anlaminda ise Eudora, Pegasus gibi mail programlarinin mail alisverisinde kullandiklari protokol anlasilmaktadir.

Port: Internet'teki anlami URL adresinin sonunda : ile ayrildiktan sonra gelen sayidir. Ornegin Web server lar genellikle 80 numarali portu kullanirlar. Eger standart disi bir port kullaniliyorsa domain isminin sonunda bu numara belirtilir. Örnegin gopher://peg.cwis.uci.edu:7000/ gibi. Normalde standart gopher port u 70 dir. Ama burada standart olmayan bir port kullanildigi için adresin sonunda bu port belirtilmistir.

PPP: (Point to Point Protocol) Internet için TCP/IP baglantisini modem ile kurmak için oldukça sik kullanilan bir protocol.

Router: 2 veya daha fazla network arasindaki baglantiyi saglayan özel amaçli makina. Bu makinalar bütün vaktini hangi adresten gelen paketlerin hangi adrese hangi yol üzerinden gidecegini ayarlamakla geçirir.

Security Certificate: SSL protokolü tarafindan güvenli baglantilar için kullanilan bilgiye verilen isimdir. (Güvenlik Sertifikasi) SSl baglantisinin gerçeklesebilmesi için her iki tarafin da geçerli Güvenlik Sertifikasina sahip olmasi gerekir.

Spam (Spamming): Mesaj listelerini yada USENET i kullanarak istemeyen kullanicilar da dahil olmak üzere bir mesaji göndermek.

SQL: (Structured Query Language) - Veritabanina sorgulama göndermek için kullanilan özel bir programlama dilidir.

SSL: (Secure Sockets Layer) - Netscape Communicaations tarafindan tasarlanan, Internet üzerinden sifrelenmis, güvenli iletisimi saglayan protokoldür. SSL çogunlukla browserlar ile server lar arasindaki iletisimlerde kullanilir. https ile baslayan bir Internet adresinde SSL baglantisinin kullanilacagi anlasilir. SSL baglantisindaki her iki tarafin da Güvenlik Sertifikasina (Security Certificate) sahip olmasi gerekir. Her iki taraf da bilgiyi göndermeden önce sifrelerler. Ve bu sifreyi sadece dogru Güvenlik Sertifikasina sahip olan karsi taraf çözebilir.

URL: (Uniform Resource Locator) WEB in bir parçasi olan bir kaynagin adresini belirtmek için kullanilan standart.

USENET: Dünya çapindaki kullanicilarin birbirleriyle yazisabildikleri 10.000 den fazla tartisma grubunun bulundugu sistem.

WAN: (Wide Area Network) Sadece bir bina yada kampüsten daha genis bir alani kapsayan network. (Küçük boyuttakilere verilen isim LAN -local area network, orta boyuttakilere ise MAN - middle area network'dür.)

"From, To, Subject, Cc, Bcc, Forward To:" Gibi Kisaltmalar Ne Anlama Gelir? Bütün bu ibareler, e-postanin bas kismi da (header) yer alir ve gönderilen e-posta ile ilgili bir takim "gönderme bilgileri"ni içerir.

From: alaninda, e-posta'yi gönderen kisinin e-posta adresi (ve gerekli olmasa bile, Adi, Soyadi) yeralir.

To: alaninda, e-posta'yi gönderecegimiz kisilerin e-posta adresleri yer alir. Gönderilecek kisi sayisi 1'den fazlaysa adresler aralara virgül veya noktali virgül konarak (bazi sistemlerde bir bosluk birakilarak) yazilir.

Subject: alanina, e-posta içerigine uygun çok kisa bir tanim yazilir. (Acil, toplanti duyurusu, Çok hastayim, Beni hemen ara vb gibi)

Cc: alanina, e-postanin kopyasini baska bir kisiye ya da kisilere (genellikle, e-posta içerigi ile 2. dereceden ilgili kisiler olabilir) göndereceksek, onlarin adresleri yazilir. (Cc : Carbon Copy)

Bcc: Cc ile ayni. Yalniz, maili alan kisiler To: ve Cc: alanlarindaki bilgileri görebilmelerine karsin, Bcc: alanindaki bilgileri göremezler (Bcc: Blind Carbon Copy).

Forward: Bazen, size gelen bir iletiyi bir baskasina aynen iletmeniz gerekebilir. Bunu saglayan mekanizma, mailin bas kisminda "Forward:" seklinde görülür. Kullandiginiz e-posta programlari, standart olarak, bir maili baskasina "aynen gönderme" seçeneklerini size sunarlar. Elektronik postalarin bas kisminda daha degisik alanlar da vardir.

Attachment (Eklenmis Dosya) Nedir?

E-posta 'larla birlikte postanin sonuna eklenerek bir dosya da gönderilebilir. Bu, genellikle, eklenecek dosyanin adinin e-posta 'nin bas kisminda "Attachment:" seklindeki bir alana yazilmasiyla olur. Eklenen dosyalar düz yazi olabilecegi gibi resim, ses, program vb. ikili (binary) dosyalar da olabilir. Hemen hemen tüm e-posta programlari standart olarak bu özelligi destekler.

MIME (Multipurpose Internet Mail Extensions) olarak adlandirilan standart ile text olmayan dosyalarin gönderen bilgisayarda sifrelenmesi ve alici bilgisayarda desifrelenmesi saglanmaktadir. Böylece postayi alan kisi, otomatik olarak, "attachment" olarak gelen dosyayi yerel diskine saklayabilmektedir.

Virüsleri özel kilan, girdigi sistemlere kendilerini, kullanicinin farkinda olmadan veya iradesi disinda çalistirilacagi sekilde yerlestirmesi ve sistemlere zarar vermesidir. Bir virüs kullanici tarafindan çalistirilmadan veya kendisini programlayan kisi tarafindan önceden belirlenmis durum olusmadan aktif hale gelmez. Bazi virüsler ise aktif hale geldikleri halde, belli bir süre istenmeyen etkilerini göstermezler.

Virüsler genel olarak etkilerini diger çalisan programlara "bulasarak", onlarda çesitli degisiklikler yaparak gösterirler. Virüslerin bir diger özelligi ise kendilerini çogaltmalari ve hafizada degisik yerlere kaydetmeleridir. Virüsler, disketler, ag paylasimi, Internet (e-mail, dosya indirme, vs) yollariyla yayilir.

Virüslerin etkileri sadece rahatsizlik veren küçük problemler olabildigi gibi (ekraniniza rahatsizlik veren mesajlar çikararak çalismanizi bölmesi/engellemesi vb.) bilgisayarinizin hafizasini ve/veya disk alanini kullanarak bu kaynaklara verimli olarak erisiminizi engellemeleri ya da kullandiginiz dosyalarin içeriklerini bozmalari/silmeleri gibi oldukça zararli etkileri de olabilir. Bunun disinda, kullandiginiz bilgisayar programlarini bozabilir, çalismalarini yavaslatabilir, sabit diskinizin tamamini ya da önemli dosyalarin oldugu kisimlarini silebilirler. Bazi virüsler ise kullanicinin bilgisayar konusundaki bilgisizligini kullanarak yol açmadigi zararlari vermis gibi görünerek panik yaratirlar. Geçmiste bilgisayarlara çokça yayilmis, zararlara yol açmis virüsler, ancak günümüzde yayilmalari engellenmekte ve anti-virüs yazilimlarinca kolayca bulunmakta ve inaktive edilerek korunma saglanabilmaktedirler.

Anti-virüs yazilimlarinin tarama islemi sonrasinda virüs bulamamasi bilgisayarda virüs olmadigini degil, sadece tarama isleminde kullanilan anti-virüs programlarinin tanidigi virüslerin mevcut olmadigini gösterir. Kullanilan anti-virüs yazilimlarinin bulduklari virüsleri silmeleri veya bulastiklari dosyalardan temizlemeleri mümkün olmamasi da zaman zaman karsilasilan bir durumdur. Bu durumda kullanilan anti-virüs programinin güncellenmesi veya daha güncel baska bir anti-virüs yaziliminin kullanilmasi uygun olacaktir. Yani, kullanilan anti-virüs programinin tanimadigi bir virüsün bilgisayariniza bulasmis olmasi ihtimali her zaman vardir.

Bir çok anti-virüs yazilimi yeni çikan virüslere karsi, tarama motorlarini ve virüs tanim dosyalarini güncellemek için yeni dat (virüs tanim dosyalari) ve superdat (virüs tarama motorlari) dosyalarini Internet üzerinden kullanicilarinin hizmetine sunmaktadir. Bu sayede anti-virüs yazilimlari yeni virüse karsi bagisiklik kazanmakta ve virüs bilgisayara kopyalandiginda veya aktif hale geldiginde kullaniciyi uyarmakta ve virüsü etkisiz hale getirmektedir. Üniversitemizin lisansli kullanicisi oldugu McAfee Vscan anti-virüs programi da bilgisayarlara kuruldugu ve gerekli otomatik güncelleme ayarlari yapildiginda kendisini kullanicinin herhangi bir müdahalesine gerek kalmadan güncellemekte ve bilgisayara programin kuruldugu tarihten sonra çikan virüslere karsi koruma saglamaktadir. Bu güncelleme virüs bilgisayara bulastiktan sonra da ise yarayabilmektedir. Tespit edilen virüs silinmekte ve böylece sistemde yaptigi degisiklikler düzeltilebilmektedir. Ancak güncellemeden önce meydana gelmis veri kayiplarini gidermek muhtemelen mümkün olmayacaktir.

http://www.virus.com
http://www.mcafeeb2b.com/avert/virus-alerts/default.asp
http://www.mcafeeb2b.com/naicommon/avert/avert-research-center/ virus-glossary.asp
http://www.symantec.com/avcenter/vinfodb.html
http://www.symantec.com/avcenter/
http://www.securityfocus.com/
http://www.microsoft.com/technet/security/virus.asp

• Virüs arama programi kullanin. Virüs tarama programinizi internetten bir kaç günde bir güncelleyin.
• Birden fazla virüs programi kullanin. Her virüs programi bütün virüsleri tanimaz.
• Temiz açma disketi bulundurun.
• Disketleri ve elektronik postalari virüs tarama programindan geçirmeden açmayin.
• Bilmediginiz dosyalari açmayin.
• Tanimadiginiz birisi tarafindan gönderilen dosyalari açmayin.
• Virüs uyarilarini dikkate alin.
• Her zaman dosyalarinizin yedegini alin.
• BIOS setup'indan Boot sirasini C:, A: yapin. Böylelikle disket sürücüde unutulmus olan virüslü disketten Sabit diske açilis sirasinda virüs geçmesi önlenmis olur.

Antivirus programlarinin bulundugu siteler:
http://www.avp.com
http://www.mcafee.com
http://www.symantec.com
http://www.datafellows.fi
http://www.antivirus.com

Antivirüs programlarinin güncellemeleri hakkinda bilgi veren siteler
http://www.members.aol.com/rlink: virüs sorunu ile ilgili güncel bilgiler.
http://www.wildlist.org :yeni yayilan virüslerin listesi aylik olarak yayinlanir.
http://www.virusbtn.com :virüslerle ilgili ipuçlar

Virüs tarayicilari altinda bir profesyonel olarak adlandirilabilir. Yazilim önceden kurulum sirasinda bir kurtarma disketi olusturarak virüs korumasi yaratiyor ve otomatik olarak güncellemeleri aliyor. Bu Anti-Virüs taninmamis virüslerde bile oldukça etkili oluyor. Ayrica BloodHound-Technologie sayesinde virüs islemleri yürüten süpheli dosyalar da analiz edilebiliyor. Bu islemler E-Mail ekleri için de yürütülüyorlar. Herhangi bir süphelenme durumunda karantina ve e-mail gönderimi fonksiyonlari koruma sagliyor.

Panda Antivirus Platinium (6.23):

Panda Antivirus Platinium'un kurulumu iki asamada gerçeklesiyor. Bunlardan bir genis kapsamli ve basarili bir sihirbaz fonksiyonu tasiyan ve virüs korumasini kullaniciyla beraber kurabilen Wise-Setup'dir. Program arabirimi oldukça kullanilisli tüm önemli komutlara hizli bir sekilde ulasabilirsiniz. Ayrica zaman ayarli tarama modelleri bulunuyor. Panda arka planda koruma için iyi ayarlanabilen bir koruma bekçisi sunuyor. Koruma e-mail ile gelen iletileri de kapsiyor. Ancak bu güzelliklerin yanisira bir de kötü yanlari var. Virüs imzalarini 25$ karsilinda temin edebiliyoruz ve telefon destegi yeterli degil.

AntiVir Professional Edition 6.06:

Yazilim 120 Dolara satiliyor. Üstelik iki ayda bir Scanengine'in Cd üzerinde yeni sürümlerinin gönderilmesi ve hergün Internet güncellemelerin indirilebilmesi de bu fiyata dahil edilmis. Antivirüs paketinin içinde kurulum içinde kullanilabilen bir kurulum/kurtarma CD'si övülmeye deger. Kurulum sorunsuz gerçeklesiyor. Kullanici ayarlari kurulum esnasinda yapiyor ve daha sonra bir sistem taramasi gerçeklesiyor.Makro virüslerinin kontrolü yeterli degil.Ayni sinirlama güncelleme içinde geçerli. Destek ve hizmet ücretleri ise benzersiz kötü.Üretici güncellemeleri yillik 100 dolar karsiliginda sunuyor.

McAfee VirusScan 5.12:

Bu yazilim kullanisli arabirimi ve Internet'ten ücretsiz güncellemeler ile birlikte mükemmel antivirüs teknikleri sunuyor.Kurulumu çok hizli ve sorunsuz bir sekilde gerçeklesiyor. Kurulum sirasinda yazilim en son güncellemeleri elde ediyor ve son olarak sistemi herhangi bir virüs enfeksiyonuna karsi kontrol ediyor. Çok fazla yardim programina sahip olan yazilim çok kullanisli bir arabirime sahip.Vshield kurulum sihirbazi kullaniciyla beraber tüm güvenligin ayarlanmasini sagliyor. Örnegin E-mail korumasinin kurulmasi ve Web sitelerinin tehlikeli iç.eriginden korunma kalkanlariyla uzak durulmasi gibi çok az sorunun cevaplanmasi yeterli oluyor. Profesyoneller içinde çok degisik sekillerde ayarlanabiliyor. Virüs tanimlamalarinin ve taram motorunun Internetten güncellenmesi için ayri bir ücret ödemiyorsunuz.